Dudak ve Damak Yarığı Patolojisine Genel Bakış

Dudak yarığı (halk arasında tavşan dudak), üst dudağın bir veya iki tarafında yarık olması durumudur. Deformiteye sıklıkla dudağın sol tarafında rastlanır. Dudak ve damak yarığı (halk arasında kurt ağzı), bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında çeşitli faktörlere bağlı olarak dokuların tam birleşememesi sonucu ortaya çıkar. Damak yarığında sert veya yumuşak damağın orta hattında açıklık bulunur; bu durum ağız ve burun boşlukları arasında anormal bir irtibata yol açar.

Gözlemlere göre dudak ve damak yarığı patolojisi yaklaşık her 1.000 canlı doğumda 1 oranında görülmekte olup, en sık karşılaşılan doğumsal baş-boyun anomalilerindendir.

Oluşum Nedenleri ve Embriyolojik Gelişim

Bebeğin dudak dokusunu oluşturan hücrelerin birleşmesi gebeliğin 4-5. haftalarında, damak dokularının birleşmesi ise daha geç, 8-9. haftalarda başlar. 12. haftada dudak ve damak yapısının birleşmesi tamamlanmış olur. Bazen bu birleşme süreci çeşitli nedenlerle sekteye uğrar ve yarık meydana gelir.

Oluşumunda hem genetik hem de çevresel risk faktörlerinin etkili olduğu bilinmektedir.

Kalıtımsal (Genetik) Faktörler

Aile bireylerinde veya birinci derece akrabalarda dudak-damak yarığı bulunması doğacak bebekte risk oranını artırır. Ayrıca bu patolojiler belirli genetik sendromların bir parçası olarak da ortaya çıkabilmektedir.

Çevresel Faktörler

Gebelikte ilk trimesterde bazı ilaçların (örneğin epilepsi tedavisinde kullanılan fenitoin ya da akne tedavisinde kullanılan retinoik/izoretinoik asitler) kullanımı riski yaklaşık 10 kat artırır. Anne adayının sigara ve alkol tüketimi ise yarıklı bebek doğurma olasılığını 2 katına çıkarır.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı

Dudak ve damak yarıkları sıklıkla kombine görülür:

• Hastaların %46’sında hem dudak hem damak yarığı mevcuttur.
• %33’ünde yalnızca damak yarığı bulunur (kız çocuklarında daha sıktır).
• %21’inde yalnızca dudak yarığı görülür (erkek çocuklarında daha yaygındır).

Tedavi ve Rehabilitasyon

Dudak ve damak yarıklı çocukların tedavisi cerrahi yöntemlerle gerçekleştirilir. Tedavi, plastik cerrah liderliğinde ortodontist, KBB uzmanı, konuşma terapisti (odyolog/logoped), çocuk hekimi ve psikologdan oluşan multidisipliner bir ekip tarafından yürütülür.

Zamanında ve modern mikrocerrahi prensiplerle yapılan onarımlar sayesinde çocuklarımız toplumun tamamen sağlıklı, konuşma ve görünüm açısından kusursuz birer bireyi olarak yetişmektedir.