Burun Kanaması (Epistaksis): Nedenleri, Acil İlk Yardım ve Önleme
Burun kanaması aniden geliştiğinde korkutucu görünebilir; ancak vakaların büyük çoğunluğunda ciddi bir hayati tehlike oluşturmaz ve evde uygulanacak doğru ilk yardım adımlarıyla dakikalar içinde kontrol altına alınabilir. Burun kanamasının tıbbi adı EPİSTAKSİStir. Kanama tek bir burun deliğinden gelebileceği gibi her iki delikten de kaynaklanabilir.
Burun Kanamasını Durdurmak İçin Adım Adım İlk Yardım:
- Dik Oturun ve Burun Kanatlarını Sıkın: Dik bir pozisyonda oturun ve burun kemiğinin hemen altındaki yumuşak kısmı baş ve işaret parmağınızla kesintisiz 10-15 dakika boyunca sıkıca bastırın. Kanamayı kontrol etmek için parmaklarınızı erken bırakmayın.
- Başınızı Asla Geriye Atmayın, Öne Eğilin: Başınızı hafifçe öne doğru eğin ve ağzınızdan nefes alın. Başın geriye atılması tehlikeli bir yanlıştır; kanın yutağa ve mideye akmasına neden olarak bulantı, kusma veya akciğere kaçma (aspirasyon) riski doğurur. Ağzınıza gelen kanı yutmadan tükürün.
- Soğuk Uygulama Yapın: Burun köküne ve enseye soğuk kompres veya buz torbası uygulamak damarların büzülmesine yardımcı olarak kanamayı hızla yavaşlatır.
Burun Kanamasının Başlıca Nedenleri:
- Kuru Hava ve Mukoza Çatlakları: Kuru iklimler ve kışın çalışan kaloriferler burun ön kısmındaki (Kiesselbach pleksusu) hassas kılcal damarları kurutarak çatlatır.
- Burun Karıştırma ve Travma: Özellikle çocuklarda burun içi mukozasının tırnakla çizilmesi en sık rastlanan kanama nedenidir.
- Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon): İleri yaştaki yetişkinlerde arka burun kanamaları genellikle ani tansiyon yükselmelerine bağlıdır.
- Kan Sulandırıcı İlaçlar: Aspirin, kumadin gibi antikoagülan ilaçlar kanama eğilimini artırır.
- Septum Deviasyonu ve Alerji: Hava akımının düzensiz çarptığı eğri burun kıkırdağı bölgelerinde mukoza çabuk kurur ve kanar.
Eğer kanama 20 dakikalık kesintisiz baskıya rağmen durmuyorsa, şiddetli bir baş dönmesi veya baygınlık hissi eşlik ediyorsa acil servise veya bir KBB uzmanına başvurulmalıdır.
